Popularnie Międzynarodową Organizację Normalizacyjną oznacza się niby-skrótem, ISO, nie wywodzącym się od jej nazwy, lecz od greckiego słowa isos, czyli „równy”. Organizacja ta przyjęła nazwę ISO na ogólne oznaczenie wprowadzanych przez nią standardów, szczegółowo oznaczonych kodem numerycznym. ISO składa się z kilkuset komitetów technicznych i grup roboczych zajmujących się dyskusjami technicznymi oraz Komitetu Głównego, w którym po jednym głosie mają organizacje reprezentujące kraje członkowskie. Respektowanie norm ISO jest dobrowolne. Jako organizacja pozarządowa ISO nie może narzucać, wymuszać ich stosowania. Autorytet organizacji wynika z międzynarodowej reprezentacji, sposobu ustanawiania norm: na zasadzie konsensusu, oraz ze zrozumienia wpływu normalizacji na gospodarkę. Dotychczas ISO wypracowało i opublikowało prawie 14 tys. różnych standardów.

W roku 1995 Internet Engineering Task Force (IETF, http://www.ietf.org/), czyli nieformalne, międzynarodowe stowarzyszenie osób zainteresowanych ustanawianiem standardów technicznych i organizacyjnych w internecie, po raz pierwszy wprowadziło kody na oznaczenie języków w internecie, czyli normę RFC 1766. Sześć lat później norma ta została zastąpiona normą RFC 3066,a w roku 2006 normami RFC 4646 i RFC 4647. Obecnie IETF pracuje nad integracją ISO 639-3 ze swymi normami.

W roku 1989 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna rozpoczęła prace nad wypracowaniem normy, która określałaby warunki nadawania kodów językom, czyli normy ISO 639. W związku z dynamicznym rozwojem internetu i związanej z tym komunikacji międzynarodowej przyspieszono owe prace.

Pierwszy rodzaj nowej normy, ISO 639-2, wszedł w życie w 1998 roku. Kody nadawane w ramach ISO 639-2 określane są jako „alpha-3”, jako że składają się z trzech liter alfabetu łacińskiego. Lista kodów ISO 639-2 obejmuje 464 języków (z własnym zapisem graficznym) i grup języków. Lista tych kodów koresponduje z liczbą kodów językowych (457 w 2003 roku) Biblioteki Kongresu w standardzie MARC (MAchine Readable Cataloging, katalogowanie do odczytania dla maszyn cyfrowych, http://www.loc.gov/marc/languages/). Standard ten został opracowany przez Bibliotekę Kongresu w latach sześćdziesiątych XX wieku do automatycznego zapisu danych bibliograficznych. W roku 2005 standard MARC stał się jednaki ze standardem ISO 2709, który wszedł w życie w 1996 roku. Od roku 2003 lista kodów językowych MARC nie jest uzupełniana, co chyba oznacza faktyczne zastąpienie jej przez ISO 639-2.

Pod wpływem norm IETF, w roku 2002 przyjęto normę ISO 639-1, która reguluje nadawanie kodów „alpha-2”, czyli składających się z dwóch liter. Takie kody nadano ponad stu najważniejszym językom. W końcu 5 lutego 2007 roku przyjęto normę ISO 639-3, której celem jest nadanie kodów typu alpha-3 wszystkim istniejącym językom (tj. tym z zapisem i bez, czyli wyłącznie oralnym). W momencie ogłoszenia nowego standardu lista kodów obejmowała 7589 języków.

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna obarczyła obowiązkiem wypracowaniem oraz utrzymywaniem normy ISO 639 Infoterm we Wiedniu (International Information Centre for Terminology, czyli Międzynarodowe Centrum Informacyjne w Zakresie Terminologii, założone przez Unesco w 1971 roku) oraz Bibliotekę Kongresu w Waszyngtonie. Jako Registration Authorities (władze rejestrujące kody), ta pierwsza (http://www.infoterm.info/standardization/iso_639_1_2002.php) jest odpowiedzialna za kody alpha-2, a ta druga (http://www.loc.gov/standards/iso639-2/) za kody alpha-3. Obydwie organizacje powołały ISO 639 Joint Advisory Committee (Wspólny Komitet Doradczy ISO 639), którego strona internetowa utrzymywana jest przez Bibliotekę Kongresu (http://www.loc.gov/standards/iso639-2/iso639jac.html). Ów komitet rozpoczął pracę w roku 2002, po powołaniu na pełniącego obowiązki sekretarza komitetu – Håvarda Hjulstada. Dwa lata później Hjulstad został nominowany na to stanowisko.

Chociaż prace nad ISO 639-3 początkowo koncentrowały się w Bibliotece Kongresu, to w roku 2005 nadano status Registration Authority ISO 639-3 (http://www.sil.org/iso639-3/) organizacji SIL International (Summer Institute of Linguistics, Letniemu Instytutowi Językoznawstwa) w Dallas, w Teksasie. Tym samym SIL, jako trzecia Registration Authority wszedł w skład Joint Advisory Committee. Siedzibą SIL jest Intertnational Linguistics Center (Międzynarodowe Centrum Językoznawstwa), w którym znajduje się też Graduate Institute of Applied Linguistics (Podyplomowy Instytut Językoznawstwa Stosowanego). W związku z ogólnoświatową działalnością, SIL posiada biura i oddziały w Waszyngtonie, Nairobi (Kenia), Manila (Filipiny), High Wycombe Bucks (Wielka Brytania) oraz Indooroopilly, Queensland (Australia).

Co ciekawe SIL rozpoczął działalność w roku 1934 na farmie w Arkansas jako letni kurs szkoleniowy dla misjonarzy. W roku 1942 wykształciła się z niego organizacja siostrzana, Wycliffe Bible Translators (Organizacja Tłumaczy Biblii im. Johna Wycliffa, Dallas, Teksas, http://www.wycliffe.org/), której ewangelicznym celem jest przetłumaczenie Biblii na wszystkie języki świata (szacują, że Biblia nie została jeszcze przetłumaczona na 80% języków świata). Od lat czterdziestych XX wieku do roku 1987, letnie kursy SIL odbywały się na University of Oklahoma w Norman w Oklahomie. Od 1951 roku SIL organizował kursy w Anglii i Australii, a obecnie organizuje takowe na całym świecie oraz ma umowy o współpracy z wieloma uniwersytetami i seminariami teologicznymi w USA. Nadal istnieje silne powiązanie między SIL a ewangelicznymi (protestanckimi) organizacjami misjonarskimi. SIL posiada też status organizacji doradczej w Unesco.

Ponadto od roku 1951 SIL wydaje regularnie uzupełniane i wznawiane kompendium Ethnologue: Languages of the World (Ethnologue. Języki świata), obecnie udostępniane także przez internet (http://www.ethnologue.com/). Głównym celem tego wydawnictwa było zgromadzenie informacji o wszystkich językach istniejących na ziemi, tak aby misjonarze mogli się zorientować na jakie języki Biblia nie została jeszcze przetłumaczona. Obecnie wydawnictwo te oficjalnie nie wspomina o owej religijnej afiliacji, co umożliwiło przyjęcie wydania Ethnologue z roku 2005 za podstawę opracowania listy kodów ISO 639-3.

Kaszubszczyzna otrzymała kody w ISO 639-2 i 639-3, które są jednakie – cas. Ponadto zarejestrowano ją w systemie MARC pod kodem grupowym sla, czyli „inne języki słowiańskie”, tzn. te którym nie nadano kodów indywidualnych. Zapewne jeżeli będą się nadal ukazywały wydawnictwa w języku śląskim, to należy liczyć na uwzględnienie kodu śląszczyzny szl również w normie ISO 639-2, a także na wpisanie tego języka przynajmniej pod kod grupowy sla w systemie MARC (o ile ta norma zostanie zachowana). W tym celu należałoby opatrywać takie wydawnictwa informacją w języku angielskim o tym, iż są w języku śląskim. Tym to sposobem wydawnictwa te, jak i sam język, staną się lepiej zauważalne na niwie międzynarodowej. Gdy do tego dojdzie to państwu polskiemu coraz trudniej będzie zaprzeczać faktowi istnienia języka śląskiego, potwierdzonemu przez spis, statystykę, publikacje oraz międzynarodowe uznanie w ramach normy ISO 639.

Pozdrawiam Roman Kubica